Bir şehir, haritada bir leke değildir. Her kavşak bir tercih, her boş arsa ertelenmiş bir karar, her yeni hat yıllar önce verilmiş bir sözün gecikmiş karşılığıdır. PULSE olarak bu dosyada, büyük şehirlerin gündelik yüzünün ardındaki uzun vadeli seçimlere bakıyoruz.
Son on yılda metropollerin nüfusu hızla arttı, ancak altyapı aynı hızda büyümedi. Uzmanlar, sorunun kaynak yokluğundan çok önceliklendirme biçiminde olduğunu söylüyor. Ulaşım yatırımları görünür olduğu için siyaseten cazip; oysa kanalizasyon, yeşil alan bakımı ve sosyal konut gibi kalemler seçim takviminde nadiren yer buluyor.
Alan çalışmamız sırasında görüştüğümüz mahalle muhtarları, en sık duydukları şikâyetin “bize danışılmadan” cümlesiyle başladığını anlattı. Katılımcı planlama modelleri kâğıt üzerinde var; pratikte ise çoğu proje tamamlanmak üzereyken kamuoyuna duyuruluyor.
Bir şehri iyi yönetmek, vitrin projelerle değil; görünmeyen bakımın kesintisiz sürmesiyle ölçülür.
Prof. Dr. Nihal Erkut, kent sosyoloğu
Görünür olan ve olmayan
Şehirlerin en kırılgan olduğu anlar, kriz anları. Sel, deprem ve yoğun göç dalgaları, yıllarca ertelenmiş kararların faturasını bir anda çıkarıyor. Bu nedenle uzmanlar, dayanıklılık planlamasının ayrı bir bütçe kalemi olması gerektiğini savunuyor.
Yine de tablo tümüyle karamsar değil. Bazı ilçe belediyeleri, küçük ölçekli ama sürekli müdahalelerle — mahalle bahçeleri, yaya öncelikli sokaklar, gece aydınlatması — ölçülebilir farklar yaratıyor. Bu örnekler, büyük bütçe olmadan da niyet ve süreklilikle yol alınabileceğini gösteriyor.
Önümüzdeki haftalarda bu dosyayı ulaşım, konut ve iklim başlıklarıyla sürdüreceğiz.
